Interwencja HESP
Bakterie coli i ogólna liczba mikroorganizmów w basenie
Ogólna liczba mikroorganizmów mówi, że bariera, jaką tworzą dezynfekcja i filtracja, jest słabsza, niż powinna. E. coli mówi, że do wody dostał się kał. Przy obu wynikach zaczynamy od tego samego: sprawdzenia, czy chlor, filtr i obieg nadążają za obciążeniem niecki.
- 48 hprzyjazd od zgłoszenia, w całej Polsce
- 2 900 złpakiet podstawowy netto, badanie kontrolne w cenie
- Badany parametr
- Ogólna liczba mikroorganizmów 36±2 °C/48 h
- Wynik
- 180 jtk/1 ml
- Wartość dopuszczalna
- 100 jtk/1 ml
Woda nie spełnia wymagań
Co oznacza wynik
Ogólna liczba mikroorganizmów (OLM) to liczba bakterii, które wyrosły na pożywce w temperaturze 36 °C w ciągu 48 godzin. Nie wskazuje konkretnego patogenu. WHO traktuje ją jako miarę skuteczności uzdatniania: podwyższona OLM oznacza, że dezynfekcja, filtracja albo obieg nie nadążają za obciążeniem.
E. coli to wskaźnik zanieczyszczenia kałowego. Sama bakteria jest bardzo wrażliwa na chlor — przy 1 mg/l ginie w mniej niż minutę — więc jej obecność w próbce oznacza, że w chwili poboru dezynfekcja w tym miejscu nie działała albo zanieczyszczenie było świeże i duże.
Ważniejsze jest to, co może przyjść razem z nią. Pierwotniak Cryptosporidium przeżywa przy 1 mg/l chloru około 10,6 dnia. Na niego chlor w dawkach stosowanych w praktyce nie wystarcza — kluczową barierą jest filtracja z koagulacją.
Wymagania: OLM do 100 jtk/1 ml w niecce i 20 jtk/1 ml w wodzie z obiegu, E. coli 0 w 100 ml. Uwaga na porównania z literaturą: WHO podaje HPC oznaczane inną metodą (37 °C, 24 h, poziom 200/ml) — wyników nie można porównywać wprost.
| Parametr | Woda w niecce | Woda z obiegu |
|---|---|---|
| Ogólna liczba mikroorganizmów 36±2 °C/48 h | 100 jtk/1 ml | 20 jtk/1 ml |
| Escherichia coli | 0 jtk/100 ml | 0 jtk/100 ml |
Z naszego raportu: 173 oceny roczne sanepidu za 2025
102 obiekty ze 173 miały w 2025 roku przekroczoną ogólną liczbę mikroorganizmów
To 59 % basenów hotelowych na wybrzeżu — najczęstsze przekroczenie w całym raporcie. E. coli wykryto w 7 obiektach.
Wysoka OLM rzadko występuje sama. W raporcie najczęściej idzie w parze z mętnością, utlenialnością albo Pseudomonas — czyli z filtrem i obiegiem, które nie nadążają.
Przeczytaj raport: 173 baseny hotelowe nad BałtykiemOLM w ocenie rocznejpozostałe obiekty
Co zrobi sanepid i kiedy
Przy E. coli i przy incydencie kałowym rozporządzenie wymaga zapisania w dokumentacji daty i godziny wyłączenia niecki oraz poinformowania inspektora.
- Dzień 0
Sprawozdanie z laboratorium
Wynik z laboratorium akredytowanego przez PCA. Od tej chwili biegnie czas — a każda decyzja powinna mieć w dokumentacji datę, godzinę i podpis.
- Tego samego dnia
Decyzja o niecce i komunikat
Przy E. coli nieckę wyłącza się z użytkowania. Przy incydencie kałowym lub wymiotnym rozporządzenie wymaga zapisania daty i godziny wyłączenia niecki oraz poinformowania inspektora (§ 3 ust. 1 pkt 1). Przy samej OLM zarządzający decyduje o przerwie na podstawie pomiarów chloru, pH i mętności. Rozporządzenie wymaga też komunikatu o jakości wody — na tablicy przy niecce i na stronie internetowej obiektu — z opisem działań i planowanym terminem przywrócenia właściwej jakości wody (§ 7).
- Do 3 dni roboczych
Wynik do inspektora
Zarządzający przekazuje wynik państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu razem z opisem działań naprawczych (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Pismo bez opisu działań to pismo niekompletne.
- Po kontroli
Decyzja inspektora
PPIS może nakazać decyzją usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie (art. 27 ust. 1 ustawy o PIS), a przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia — wyłączyć nieckę ze skutkiem natychmiastowym (art. 27 ust. 2). Koszt badań inspekcji, które potwierdziły naruszenie, ponosi obiekt (art. 36).
- Do 31 marca
Ocena roczna
Przekroczenie, decyzja i sposób reakcji trafiają do zbiorczej oceny rocznej (§ 4). Ten dokument jest jawny — na podstawie takich ocen opracowaliśmy raport z ocen sanepidu.
Dlaczego więcej chloru to za mało
Przy podwyższonej OLM chlor zwykle podnosi się w pierwszej kolejności — i słusznie, bo rozporządzenie dopuszcza krótkotrwale 3,0 mg/l. Ale jeśli przyczyną jest filtr, który przepuszcza cząstki, za krótki czas obiegu albo martwe strefy, wynik wraca przy następnym badaniu z harmonogramu.
Mętna woda osłabia dezynfekcję: cząstki osłaniają bakterie przed chlorem. Filtr pracujący ze zbyt dużą prędkością albo bez koagulacji przepuszcza to, co powinien zatrzymać — w badaniach bez koagulantu filtr piaskowy usuwał tylko 20–63 % cząstek wielkości oocyst Cryptosporidium, z koagulantem ponad 98 %.
Przy incydencie z biegunką chlor w dawkach roboczych w ogóle nie wystarcza. CDC zaleca osiągnięcie dawki 15 300 mg·min/l — na przykład 20 mg/l przez 12,75 godziny przy pH do 7,5 — a potem dokładnego płukania filtra z odprowadzeniem popłuczyn do kanalizacji.
- 1
Chlor, pH i redoks w chwili poboru
Sprawdzamy rejestr z dnia poboru, kalibrację sond i pracę pomp dozujących. Przy wysokim pH chlor działa słabiej.
- 2
Filtr i koagulacja
Rzeczywista prędkość filtracji, stan złoża, płukania, dozowanie koagulantu przed filtrem. PWTAG zaleca dla basenów publicznych filtrację z prędkością do 25 m/h.
- 3
Czas obiegu
Liczony z rzeczywistego przepływu, nie z tabliczki pompy. WHO podaje dla basenu o długości do 25 m 2,5–3 godziny, dla brodzików i stref płytkich znacznie krócej.
- 4
Zbiornik wyrównawczy i rynny
Osad i biofilm w zbiorniku i rynnach zasilają wodę bakteriami. Opróżniamy, czyścimy i dezynfekujemy.
- 5
Woda świeża i obciążenie
Co najmniej 30 litrów świeżej wody na kąpiącego się. Przeciążenie w szczycie sezonu przerasta możliwości każdej automatyki.
- 6
Punkt i sposób poboru
Próbka z głębokości 5–30 cm, z dala od wlotów, w butelce z tiosiarczanem. Zły punkt albo zabrudzony kranik daje wynik fałszywie zły.
Interwencja HESP krok po kroku
- Ten sam dzień
Rozmowa z technologiem
Czy był incydent kałowy? Jakie były chlor i pH w dniu poboru? Od odpowiedzi zależy, od czego zaczynamy: od dezynfekcji czy od filtra.
- Do 48 h
Diagnostyka obiegu
Prędkość filtracji, czas obiegu, koagulacja, dozowanie, zbiornik wyrównawczy, punkty poboru i rozpływ wody w niecce.
- W trakcie wizyty
Dezynfekcja szokowa instalacji
Niecka, obieg, zbiornik wyrównawczy i rynny. Przy podejrzeniu incydentu z biegunką — procedura według CDC i PWTAG, z dawką i czasem dobranymi do instalacji.
- W trakcie wizyty
Płukanie złoża
Płukanie do pełnego rozprężenia złoża, nie „do czystego wziernika”; popłuczyny odprowadzamy do kanalizacji. Ocena stanu złoża i koagulacji.
- Po ustabilizowaniu
Badanie kontrolne
Próbkę pobiera akredytowane laboratorium po przywróceniu parametrów roboczych.
- Po wyniku
Raport HESP z procedurą
Raport HESP z przyczynami, a jeśli obiekt jej nie ma, także pisemna procedura dla obsługi na wypadek incydentu kałowego.
Zgłoś wynik. Oddzwonimy z planem.
Wystarczy nazwa obiektu i telefon. Jeśli masz sprawozdanie, dołącz je. Technolog przeczyta wszystkie wiersze, a nie tylko ten z przekroczeniem. Potem zadzwoni z konkretną propozycją terminu.
- Sprawozdanie: PDF albo zdjęcie każdej strony
- Ostatnie wpisy z rejestru pomiarów
- Data ostatniego płukania filtra
Pilne? Infolinia całodobowa: 452 699 701
Żeby wynik nie wrócił
Interwencja usuwa przyczynę dzisiejszego wyniku. To, czy przekroczenie wróci przy następnym badaniu z harmonogramu, zależy od codziennego prowadzenia wody i stanu instalacji.
- Serwis basenowyStała opieka nad wodą i maszynownią, harmonogram badań i dokumentacja dla sanepidu.
- Audyt generalny basenuOcena całej strefy basenowej z pisemnym raportem i planem naprawczym z priorytetami.
- Remonty basenówGdy przyczyną jest instalacja: przebudowa obiegu, wymiana filtrów, remont niecki poza sezonem.
Pytania kierowników technicznych
Co oznacza ogólna liczba mikroorganizmów w wodzie basenowej?
To liczba bakterii wyhodowanych w 36 °C po 48 godzinach. Nie wskazuje konkretnego patogenu, tylko skuteczność uzdatniania. Norma to 100 jtk w 1 ml wody w niecce i 20 jtk w 1 ml wody z obiegu.
Skąd bakterie coli w basenie hotelowym?
Z zanieczyszczenia kałowego — często niezgłoszonego incydentu w brodziku albo w niecce, z której korzystają małe dzieci. Obecność E. coli w wyniku oznacza też, że w chwili poboru dezynfekcja w tym miejscu nie działała wystarczająco.
Czy chlor zabija bakterie E. coli?
Tak, bardzo szybko: przy 1 mg/l, pH 7,5 i 25 °C w mniej niż minutę. W dawkach stosowanych w praktyce nie zabija jednak pierwotniaka Cryptosporidium, który może przyjść razem z E. coli — przeciw niemu kluczowa jest filtracja z koagulacją.
Kupa w basenie — jaka jest procedura?
Inna jest przy stolcu uformowanym, inna przy biegunce. Przy uformowanym stolcu CDC zaleca zamknięcie niecki, usunięcie zanieczyszczenia i utrzymanie 2 mg/l chloru przez 25–30 minut przy pH do 7,5. Przy biegunce — dawka 15 300 mg·min/l, np. 20 mg/l przez 12,75 godziny, a potem płukanie filtra. Rozporządzenie wymaga zapisania daty i godziny wyłączenia niecki oraz poinformowania inspektora.
Czy trzeba zamknąć basen po wykryciu E. coli?
Tak. Nieckę wyłącza się z użytkowania do czasu dezynfekcji i dobrego wyniku kontrolnego. Przy samej podwyższonej OLM decyzję podejmuje zarządzający po sprawdzeniu chloru, pH i mętności.
Kiedy można powtórzyć badanie wody po przekroczeniu?
Po usunięciu przyczyny i przywróceniu parametrów roboczych. Rozporządzenie nie wyznacza terminu dla wody w niecce — ustala się go w praktyce z inspektorem. Wynik razem z opisem działań przekazuje się inspektorowi w ciągu 3 dni roboczych.
Inne przekroczenia
- Pseudomonas aeruginosaBiofilm w filtrze, zbiorniku wyrównawczym i dyszach jacuzzi
- LegionellaJacuzzi, wanny z hydromasażem i natryski z ciepłą wodą
- Chlor związanyChloraminy: za mało świeżej wody, obciążenie, filtr, brak UV
- Chloroform i THMProdukty uboczne chlorowania: woda świeża, temperatura, bromki
- Mętność i utlenialnośćFiltr, koagulacja, płukanie i przeciążenie niecki
Źródła, na których opieramy procedurę
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.11.2015 w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1230
- Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 27 i art. 36 (t.j. Dz.U. 2024 poz. 416 z późn. zm.)
- WHO, Guidelines for Safe Recreational Water Environments, vol. 2: Swimming Pools and Similar Environments, 2006
- Umweltbundesamt, Hygieneanforderungen an Bäder und deren Überwachung (na podstawie DIN 19643)
- CDC, Fecal Incident Response Recommendations for Aquatic Staff, 2018
- PWTAG, Technical Note 2: Faecal contamination, 2025; TN30: Cryptosporidium
- Nasze opracowanie 173 ocen rocznych sanepidu za 2025: W jakiej wodzie pływasz na wakacjach?