Infolinia serwisowa 24 h/dobę · +48 452 699 701
Polisa OC do 1 mln zł w każdej umowie · TUiR WARTA
biuro@hesp.pl · English · Français

Interwencja HESP

Chloroform i trihalometany (THM) w wodzie basenowej

Chloroformu nikt do basenu nie dodaje. Powstaje, gdy chlor reaguje z tym, co wnoszą kąpiący się i co niesie woda z wodociągu. Po dosypaniu chloru tylko go przybywa — obniżają go woda świeża, filtr i właściwe nastawy.

Zgłoś wynikInfolinia całodobowa452 699 701
  • 48 hprzyjazd od zgłoszenia, w całej Polsce
  • 2 900 złpakiet podstawowy netto, badanie kontrolne w cenie
Sprawozdanie z badańNiecka z hydromasażem
Badany parametr
Chloroform (trichlorometan)
Wynik
0,058 mg/l
Wartość dopuszczalna
0,03 mg/l

Woda nie spełnia wymagań

Technolog HESPNajpierw sprawdzamy, co dominuje w sumie THM. Przewaga związków bromowych wskazuje na bromki w soli albo w wodzie, a nie na kąpiących się.

Co oznacza przekroczenie chloroformu i THM

Trihalometany to cztery związki: chloroform (trichlorometan), bromodichlorometan, dibromochlorometan i bromoform. W sprawozdaniu z laboratorium pojawiają się jako chloroform i „trihalometany ogółem”. Powstają w reakcji chloru wolnego z prekursorami — potem, moczem i kosmetykami kąpiących się oraz substancjami humusowymi z wody do napełniania.

Stężenie THM rośnie wraz z obciążeniem niecki, temperaturą wody, pH i dawką chloru. W badaniu 30 krytych basenów w Lizbonie chloroform rósł razem z temperaturą wody i stężeniem chloru wolnego — dlatego szczególnie narażone są jacuzzi: ciepłe i z wyższym wymaganym chlorem.

Przy wodzie z bromkami — solanka, sól z domieszką bromków, woda morska — przewagę zyskują THM bromowe. W badaniu PZH solanki w basenie uzdrowiskowym suma THM wzrosła z 40 do 100 µg/l w ciągu dwóch miesięcy, a bromoform stanowił ponad 80 % sumy.

IARC klasyfikuje chloroform jako substancję możliwie rakotwórczą (grupa 2B), a główna droga narażenia to wdychanie powietrza nad lustrem wody. WHO ocenia, że w dobrze prowadzonych basenach ryzyko jest małe — i że stężenia da się stale utrzymywać na niskim poziomie. Przekroczenie to sygnał, że prowadzenie wody trzeba poprawić.

Wymagania rozporządzenia MZ (Dz.U. 2022 poz. 1230)
ParametrWoda w niecceWoda z obiegu
Chloroform0,03 mg/l (30 µg/l)0,03 mg/l
Suma THM0,1 mg/l (100 µg/l)0,1 mg/l
Chloroform — niecki dla dzieci do lat 30,02 mg/l—

Z naszego raportu: 173 oceny roczne sanepidu za 2025

59 obiektów ze 173 miało w 2025 roku przekroczony chloroform

To 34 % basenów hotelowych na wybrzeżu — drugi najczęstszy problem po ogólnej liczbie mikroorganizmów. Sumę THM przekroczono dodatkowo w 15 obiektach.

Chloroform najczęściej pojawia się w obiegu jacuzzi: ciepła woda, wyższy chlor wymagany przepisami i mała objętość, w której szybko gromadzą się prekursory.

Przeczytaj raport: 173 baseny hotelowe nad Bałtykiem

chloroform w ocenie rocznejpozostałe obiekty

Co zrobi sanepid i kiedy

THM bada się w Polsce co najmniej raz na kwartał, więc wynik kontrolny powinien wyraźnie pokazać spadek — a nie zależeć od szczęścia przy poborze.

  1. Dzień 0

    Sprawozdanie z laboratorium

    Wynik z laboratorium akredytowanego przez PCA. Od tej chwili biegnie czas — a każda decyzja powinna mieć w dokumentacji datę, godzinę i podpis.

  2. Tego samego dnia

    Decyzja o niecce i komunikat

    Przekroczenie chloroformu zwykle nie zamyka niecki, ale inspektor oczekuje opisu przyczyny i działań. Przy jacuzzi najszybszą drogą bywa pełna wymiana wody — warto ją zrobić od razu, przed badaniem kontrolnym. Rozporządzenie wymaga też komunikatu o jakości wody — na tablicy przy niecce i na stronie internetowej obiektu — z opisem działań i planowanym terminem przywrócenia właściwej jakości wody (§ 7).

  3. Do 3 dni roboczych

    Wynik do inspektora

    Zarządzający przekazuje wynik państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu razem z opisem działań naprawczych (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Pismo bez opisu działań to pismo niekompletne.

  4. Po kontroli

    Decyzja inspektora

    PPIS może nakazać decyzją usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie (art. 27 ust. 1 ustawy o PIS), a przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia — wyłączyć nieckę ze skutkiem natychmiastowym (art. 27 ust. 2). Koszt badań inspekcji, które potwierdziły naruszenie, ponosi obiekt (art. 36).

  5. Do 31 marca

    Ocena roczna

    Przekroczenie, decyzja i sposób reakcji trafiają do zbiorczej oceny rocznej (§ 4). Ten dokument jest jawny — na podstawie takich ocen opracowaliśmy raport z ocen sanepidu.

Dlaczego więcej chloru oznacza więcej chloroformu

THM to produkt reakcji chloru z prekursorami. Więcej chloru wolnego — więcej THM, bo ich stężenie zależy od dawki i chloru resztkowego (WHO). Szoku nie stosuje się do obniżania chloroformu: żadne ze źródeł tego nie zaleca, a PWTAG wskazuje superchlorowanie jako źródło niepożądanych produktów ubocznych.

Pułapką bywa też lampa UV. W badaniu Cassan i in. (2006) po włączeniu średniociśnieniowej lampy UV chlor związany spadł o 31 %, ale chloroform wzrósł o 185 %. UV jest dobrym narzędziem na chloraminy, pod warunkiem kontroli dawki i pomiaru THM.

Obniżenie pH też nie jest rozwiązaniem: zmniejsza ilość THM, ale zwiększa ilość trichloraminy i inne produkty uboczne. Chloroform obniża się trzema drogami: rozcieńczaniem wodą świeżą, usuwaniem prekursorów w filtrze i ograniczeniem chloru wolnego do wymaganego minimum.

Pompa i filtr jacuzziNieckaPunkt poboru próbkiRynna / skimmerZbiornik wyrównawczyDolewka wody świeżej1PompaFiltr2UV / węgiel4Wymiennik5Pomiar i dozowanie3NatryskiJacuzzi6Dysze i przewodyKanały powietrza
  1. 1

    Bilans wody świeżej

    Co najmniej 30 litrów na kąpiącego się (WHO, PWTAG, UBA). Bez tego THM narastają tygodniami — w modelowym basenie stan ustalony osiągały po 200–500 godzinach pracy.

  2. 2

    Filtr i koagulacja

    Ciągła koagulacja zatrzymuje w filtrze substancje humusowe, jeden z głównych prekursorów. Sprawdzamy dozowanie i płukania.

  3. 3

    Chlor wolny i pH

    Utrzymywanie chloru wyraźnie powyżej wymaganego zakresu podnosi THM. Sprawdzamy kalibrację sond, nastawy i rejestr.

  4. 4

    Lampa UV

    Jeśli jest zainstalowana — sprawdzamy, czy dawka nie jest za duża i czy lampa ma regulację mocy.

  5. 5

    Temperatura wody

    Wyższa temperatura to więcej THM. Sprawdzamy nastawy i rzeczywistą temperaturę w niecce i w jacuzzi.

  6. 6

    Jacuzzi i bromki

    Mała objętość i wysoka temperatura. W obiektach z solą albo solanką sprawdzamy bromki — źródło THM bromowych.

Interwencja HESP krok po kroku

  1. Ten sam dzień

    Rozmowa z technologiem

    Prosimy o pełne sprawozdanie (żeby ustalić, co dominuje: chloroform czy THM bromowe), wynik utlenialności i liczbę wejść.

  2. Do 48 h

    Diagnostyka obiegu

    Bilans wody świeżej, filtr i koagulacja, chlor wolny, pH, temperatura, UV. W obiektach z solą — źródło bromków.

  3. W trakcie wizyty

    Dezynfekcja szokowa instalacji

    Dezynfekcja obiegu i zbiornika wyrównawczego wykonywana przy wymianie wody, z obniżeniem chloru do zakresu roboczego przed otwarciem — tak, żeby szok nie podniósł THM w nowej wodzie.

  4. W trakcie wizyty

    Płukanie złoża

    Płukanie do pełnego rozprężenia złoża i ocena koagulacji — usuwamy prekursory, z których powstaje chloroform.

  5. Po wymianie wody

    Badanie kontrolne

    THM to parametr wyłącznie laboratoryjny. Próbkę pobiera akredytowane laboratorium po kilku dniach pracy na nowych nastawach.

  6. Po wyniku

    Raport HESP z nastawami

    W raporcie HESP: ile wody świeżej, jaki chlor, jaka temperatura — z rachunkiem, jak szybko wynik będzie spadał przy danej wymianie wody.

Zgłoś wynik. Oddzwonimy z planem.

Wystarczy nazwa obiektu i telefon. Jeśli masz sprawozdanie, dołącz je. Technolog przeczyta wszystkie wiersze, a nie tylko ten z przekroczeniem. Potem zadzwoni z konkretną propozycją terminu.

  • Sprawozdanie: PDF albo zdjęcie każdej strony
  • Ostatnie wpisy z rejestru pomiarów
  • Data ostatniego płukania filtra

Pilne? Infolinia całodobowa: 452 699 701

PDF albo zdjęcia, do 3 plików po 10 MB

Żeby wynik nie wrócił

Interwencja usuwa przyczynę dzisiejszego wyniku. To, czy przekroczenie wróci przy następnym badaniu z harmonogramu, zależy od codziennego prowadzenia wody i stanu instalacji.

HESP System basenowy PRORejestr pomiarów i procedury przy niecceObsługa wpisuje pomiary na Terminalu niecki, a system prowadzi ją krok po kroku przez procedury HESP. Inspektor dostaje rejestr wymagany rozporządzeniem — z historią z co najmniej trzech lat.Zobacz System basenowy PRO

Pytania kierowników technicznych

Co to są trihalometany ogółem w wyniku z laboratorium?

To suma czterech związków: chloroformu, bromodichlorometanu, dibromochlorometanu i bromoformu. Polska wartość dopuszczalna dla sumy to 0,1 mg/l, a dla samego chloroformu 0,03 mg/l.

Skąd chloroform w basenie, skoro nikt go nie dodaje?

Powstaje w reakcji chloru z materią organiczną: potem, moczem, naskórkiem i kosmetykami kąpiących się oraz substancjami humusowymi z wody wodociągowej. Im większe obciążenie, wyższa temperatura i większa dawka chloru, tym więcej chloroformu.

Czy chloroform w basenie jest szkodliwy?

IARC zalicza chloroform do grupy 2B (możliwie rakotwórczy), a główną drogą narażenia jest wdychanie powietrza nad wodą. WHO ocenia ryzyko w dobrze prowadzonych basenach jako małe. Przekroczenie normy wymaga poprawy prowadzenia wody, nie paniki.

Czy podniesienie chloru albo szok obniży chloroform?

Nie. Więcej chloru oznacza więcej THM. Chloroform obniża się rozcieńczaniem wodą świeżą, usuwaniem prekursorów w filtrze z koagulacją i utrzymywaniem chloru wolnego w wymaganym, nie wyższym zakresie.

Jak najszybciej obniżyć THM przed badaniem kontrolnym?

Przy jacuzzi — pełna wymiana wody. Przy dużej niecce — zwiększona dolewka wody świeżej przez kilka dni: przy wymianie 25 % objętości na dobę stężenie spada orientacyjnie czterokrotnie w ciągu około pięciu dni. Bez usunięcia przyczyny wynik wraca.

Basen z solanką lub solą — skąd bromoform?

Z bromków. Chlor utlenia je do bromu, który tworzy THM bromowe. Przy przewadze bromoformu w wyniku trzeba szukać bromków w soli, solance albo wodzie z ujęcia.

Czy lampa UV pomoże na chloroform?

Na chloraminy tak, na chloroform niekoniecznie. W badaniu z 2006 roku po włączeniu lampy średniociśnieniowej chloroform wzrósł o 185 %. Lampa UV wymaga regulacji mocy i kontroli THM po uruchomieniu.

Inne przekroczenia

Źródła, na których opieramy procedurę
Zadzwoń 452 699 701Zgłoś wynik