Jaki elektrolizer soli do basenu 30, 50 i 100 m³?

Elektrolizer soli dobiera się po kubaturze niecki, a dla basenu odkrytego z zapasem około 25% — słońce i wyższa temperatura wody zwiększają zapotrzebowanie na chlor. Basen kryty 50 m³ obsłuży urządzenie o zakresie do 65 m³ i wydajności 16 g/h; ten sam basen na zewnątrz liczy się już jak 62 m³, a przy 100 m³ pod gołym niebem trzeba sięgnąć po wersję do 200 m³.

Kubatura to jednak dopiero pierwsza decyzja. Druga — która na obiektach kosztuje najwięcej nerwów — dotyczy tego, co dana seria naprawdę potrafi, bo pod tą samą nazwą handlową kryją się urządzenia z zupełnie różnych półek. Trzecia to rzeczy, których w zestawie po prostu nie ma, a bez których instalacja nie zadziała.

Elektroliza soli to nadal chlor.

Warto zacząć od rozwiania nieporozumienia, które napędza połowę zapytań. Elektrolizer nie jest alternatywą dla chloru — jest alternatywą dla kupowania chloru w kanistrach. Woda w basenie zostaje lekko zasolona, a przepływająca przez celkę sól rozkłada się na płytkach tytanowych, wytwarzając chlor bezpośrednio w obiegu. Po wykonaniu zadania chlor wraca do postaci soli i cykl zaczyna się od nowa.

Skutki praktyczne są dwa. Po pierwsze, w basenie faktycznie utrzymuje się wolny chlor i to on odpowiada za dezynfekcję — tyle że powstaje na bieżąco, w stężeniu równomiernym, bez dobowych skoków po ręcznym dozowaniu. Po drugie, sól w wodzie nie zużywa się; uzupełnia się ją tylko w takiej proporcji, w jakiej ubywa wody — po płukaniu filtra, przy dolewkach i po intensywnym korzystaniu z basenu.

Zasolenie basenowe to rząd wielkości 3–5 g/l, czyli około dziesięć razy mniej niż woda morska. Woda nie jest słona w odczuciu, a różnicę komfortu — brak zapachu chloru, mniej podrażnień skóry i oczu — użytkownicy zauważają zwykle po pierwszym tygodniu.

Tabela doboru według kubatury.

Zestawienie pokazuje, który zakres urządzenia wskazać dla typowych wielkości niecek, osobno dla basenu krytego i odkrytego. Wartości w nawiasach to wydajność produkcji chloru w gramach na godzinę — parametr, którym producenci najczęściej oznaczają model.

Kubatura niecki	Basen kryty	Basen odkryty	Uwagi
20 m³	do 25 m³ (8 g/h)	do 25 m³ (8 g/h)	najmniejszy zakres w ofercie
30 m³	do 65 m³ (16 g/h)	do 65 m³ (16 g/h)	wersja 8 g/h już nie wystarcza
40 m³	do 65 m³ (16 g/h)	do 65 m³ (16 g/h)	typowy basen prywatny 8 × 4 m
50 m³	do 65 m³ (16 g/h)	do 65 m³ (16 g/h)	zapas na granicy — warto rozważyć 22 g/h
60 m³	do 65 m³ (16 g/h)	do 110 m³ (22 g/h)	tu zapas dla odkrytego zmienia model
80 m³	do 110 m³ (22 g/h)	do 110 m³ (22 g/h)	—
100 m³	do 110 m³ (22 g/h)	do 200 m³ (33 g/h)	basen hotelowy średniej wielkości
150 m³	do 200 m³ (33 g/h)	do 200 m³ (33 g/h)	powyżej — wersje na zamówienie

Zakresy podane za kartami producenta. Powyżej 200 m³ stosuje się urządzenia z serii dla obiektów zbiorowych, dostępne na zamówienie. Pełne zestawienie: /sklep/elektrolizery/.

Dlaczego basen odkryty potrzebuje większego urządzenia.

Chlor w wodzie odkrytej rozkłada się pod wpływem promieniowania słonecznego — w upalny dzień znika z niej znacznie szybciej, niż z wody w hali basenowej. Do tego dochodzi wyższa temperatura, większe zanieczyszczenie z otoczenia i zwykle intensywniejsze użytkowanie w sezonie. Urządzenie dobrane dokładnie na kubaturę pracowałoby wtedy przez większość dnia na sto procent wydajności, bez rezerwy na dzień, w którym trzeba nadgonić.

Stąd reguła zapasu: kubaturę basenu odkrytego mnoży się przez 1,25 i dopiero ten wynik porównuje z zakresem urządzenia. W basenach odkrytych warto też stosować stabilizator chloru — kwas cyjanurowy spowalnia rozkład chloru pod wpływem promieniowania. Uwaga: stabilizator jest przewidziany wyłącznie do wody uzdatnianej chlorem niestabilizowanym, a elektroliza soli jest właśnie takim przypadkiem.

NIE CHCESZ PRZELICZAĆ RĘCZNIE Konfigurator HESP sam nakłada zapas dla basenu odkrytego, dobiera elektrolizer do kubatury i od razu kompletuje resztę: pompę dopuszczoną do wody słonej, filtr, sondy i pompę dozującą pH. Pięć pytań, gotowa specyfikacja i schemat instalacji: hesp.pl/konfigurator/

Ta sama nazwa, dwie różne półki.

Najdroższy błąd przy zakupie elektrolizera nie dotyczy wielkości, tylko serii. Producenci sprzedają pod jedną nazwą handlową zarówno stacje sterujące basenem, jak i proste generatory chloru — a różnica potrafi wynosić wszystko, co w tej instalacji jest istotne. Elektrolizery znajdziesz w dziale Uzdatnianie.

Funkcja	Stacja sterująca (np. AquaRite LTO)	Prosty generator (np. AquaRite Basic Flo)
Panel	cyfrowy, wyświetlacz	2 przyciski i dioda
Analiza pH	tak	nie
Analiza Redox (Rx)	tak	nie
Podłączenie pompy dozującej pH	tak	nie
Odczyt temperatury wody	tak	nie
Regulacja produkcji	0–100%	9 stopni
Stopień ochrony obudowy	IP54	IP65

Zestawienie na podstawie kart technicznych producenta. Do naszego asortymentu wchodzą wyłącznie urządzenia z funkcją sterowania basenem.

Wniosek dla kupującego jest prosty: przy zapytaniu „poproszę elektrolizer” trzeba dopytać o serię, bo różnica ceny między jedną a drugą wersją bywa myląca. Prosty generator wytworzy chlor, ale nie zmierzy niczego i nie wysteruje pompy dozującej — czyli całą korektę pH zostawia użytkownikowi.

UWAGA MONTAŻOWA Seria z cyfrowym panelem miewa niższy stopień ochrony obudowy (IP54) niż proste generatory (IP65). W ciasnej maszynowni miejsce montażu trzeba wtedy wybrać uważniej — ściana nad zaworem płukania, gdzie przy każdej operacji leci woda, to za mało. Osobno warto sprawdzić w karcie konkretnej wersji, czy ma analizę pH i Redox: w najwyższych wariantach mocy zdarza się konfiguracja bez tych funkcji, mimo że mają je wersje słabsze. Potwierdzić trzeba to przed złożeniem zamówienia, nie po dostawie.

W obiekcie hotelowym do doboru dochodzą wymagania rozporządzenia i rachunek eksploatacyjny, którego nikt nie robi przy basenie przydomowym — ten wątek prowadzimy w artykule o elektrolizie soli w basenie hotelowym.

Czego nie ma w pudełku: sondy pH i Redox.

To zaskoczenie, które spotyka niemal każdego kupującego po raz pierwszy. Centrala potrafi mierzyć wartość pH i potencjał redoks — ale elektrody, którymi mierzy, nie wchodzą w skład zestawu. Do kompletnej instalacji potrzebne są dwa zestawy pomiarowe: elektroda pH oraz elektroda Redox, każda z roztworem buforowym do kalibracji i uchwytem do wpięcia w rurociąg.

Sondy montuje się na rurociągu za filtrem, w miejscu o stabilnym przepływie i z dala od punktu wtrysku chemii — elektroda umieszczona tuż za wtryskiem mierzy nie stan wody w basenie, tylko świeżo podaną porcję preparatu, przez co sterowanie zaczyna się wahać. Elektrody wymagają okresowej kalibracji roztworami wzorcowymi i są elementem zużywalnym: przy stałej eksploatacji wymienia się je co kilka sezonów.

Elektroliza podnosi pH — korekta jest obowiązkowa.

Proces elektrolizy przesuwa odczyn wody w stronę zasadową. Bez przeciwdziałania wartość pH rośnie ponad zalecany zakres 7,0–7,4, a wtedy dzieją się trzy rzeczy naraz: spada skuteczność chloru, rośnie ryzyko wytrącania się kamienia na płytkach celki i pogarsza się komfort kąpieli.

Dlatego do każdej instalacji z elektrolizą dobiera się pompę dozującą korektor pH, sterowaną przez centralę na podstawie odczytu z sondy. Dla orientacji w skali zjawiska: obniżenie wartości pH o 0,1 w basenie o objętości 100 m³ wymaga około 1 litra płynnego preparatu obniżającego pH o stężeniu 45% albo około 1 kg granulatu. Przy ręcznej korekcie oznacza to regularne pomiary i dolewki przez cały sezon — automatyka wykonuje tę pracę bez udziału użytkownika.

Ile soli i kiedy ją uzupełniać.

Do pierwszego uruchomienia przyjmuje się około 4 kg soli na metr sześcienny wody — basen 40 m³ potrzebuje więc mniej więcej 160 kg. Dokładne zasolenie docelowe podaje producent w karcie urządzenia i to ta wartość jest obowiązująca — poszczególne serie różnią się pod tym względem.

1. Sól wsypuje się do niecki przy pracującej pompie obiegowej, najlepiej równomiernie przy dyszach powrotnych, nie w jednym miejscu.
2. Elektrolizer uruchamia się dopiero po całkowitym rozpuszczeniu soli — praca celki w wodzie o nierównomiernym zasoleniu daje błędne odczyty i obciąża płytki.
3. Zasolenie sprawdza się miernikiem, nie na oko; centrala pokazuje wartość dopiero po ustabilizowaniu obiegu.
4. Uzupełnia się wyłącznie proporcjonalnie do ubytku wody: po płukaniu filtra, po dolewce, po opadach przy basenie odkrytym.

Do basenów stosuje się sól o wysokiej czystości, przeznaczoną do uzdatniania wody — nie sól drogową ani spożywczą z antyzbrylaczami, których dodatki potrafią osadzać się na celce.

Celka: kamień, czyszczenie i najczęstszy błąd.

Płytki tytanowe z powłoką aktywną są sercem urządzenia i zarazem jego elementem zużywalnym. Naturalny wróg celki to kamień — osad węglanu wapnia, który odkłada się na płytkach i stopniowo odcina powierzchnię czynną. Nowoczesne urządzenia przeciwdziałają temu rewersją polaryzacji, czyli cyklicznym odwracaniem kierunku prądu, ale przy niekorzystnym bilansie wody to nie wystarcza.

UWAGA TECHNOLOGA HESP — CZYM NIE CZYŚCIĆ CELKIDo rozpuszczania kamienia na celce nie stosuje się kwasu siarkowego, czyli tego samego preparatu, którym obniża się pH. Reakcja węglanu wapnia z kwasem siarkowym daje siarczan wapnia, czyli gips — związek słabo rozpuszczalny. Zamiast wypłukać osad, można w ten sposób pokryć płytki mlecznym nalotem gipsowym, trudniejszym do usunięcia niż pierwotny kamień.Właściwym środkiem jest rozcieńczony kwas solny (około 1:10) albo gotowy preparat przeznaczony do celek — produktem reakcji jest wtedy dobrze rozpuszczalny chlorek wapnia, który spływa z popłuczynami. Czas moczenia: 10–15 minut albo do ustania burzenia, nie dłużej. Powłokę aktywną płytek zużywa czas i częstotliwość kąpieli kwasowych, a nie rodzaj kwasu.

Jeżeli celka zarasta kamieniem regularnie, samo czyszczenie leczy objaw. Przyczyną jest bilans wody: sprawdza się wtedy twardość wapniową, wartość pH i zasadowość ogólną oraz to, czy rewersja polaryzacji faktycznie działa. Inaczej płukanie wraca co kilka tygodni.

Gdzie wpiąć celkę w instalację.

Celka jest ostatnim urządzeniem w obiegu przed powrotem wody do niecki — za filtrem, za pomiarem i za ogrzewaniem. Powód jest konkretny: tuż za celką stężenie chloru jest lokalnie najwyższe w całej instalacji, a producenci pomp ciepła nie dopuszczają pracy wymiennika w takiej wodzie. Odwrócenie tej kolejności bywa podstawą do odrzucenia reklamacji wymiennika.

Między pompą ciepła a celką warto dodatkowo przewidzieć zawór zwrotny — przy postoju obiegu zapobiega on cofaniu się stężonej wody w stronę wymiennika. Pełną kolejność urządzeń w maszynowni opisujemy w osobnym poradniku o układzie instalacji basenowej.

Celka stoi zawsze za filtrem, więc jej praca zależy od tego, czy filtr piaskowy jest właściwie dobrany i regularnie płukany.

Najczęstsze pytania.

Jaki elektrolizer do basenu 50 m³?

Urządzenie o zakresie do 65 m³ i wydajności 16 g/h — zarówno dla basenu krytego, jak i odkrytego (50 × 1,25 = 62,5 m³, czyli wciąż w zakresie). Jeżeli basen jest odkryty, mocno nasłoneczniony i intensywnie używany, warto rozważyć wersję 22 g/h, bo zapas jest tu na granicy.

Czy elektroliza soli niszczy okładzinę niecki i instalację?

Sama woda o zasoleniu 3–5 g/l nie stanowi zagrożenia dla mozaiki szklanej, płytek, folii ani dla poprawnie dobranych elementów instalacji. Problem zaczyna się przy elementach, których producent nie dopuścił do pracy w wodzie słonej — dotyczy to niektórych serii pomp obiegowych, a także elementów ze stali nieodpornej na chlorki. To trzeba sprawdzać w kartach, model po modelu.

Ile kosztuje eksploatacja elektrolizera?

Na koszt składają się trzy pozycje: energia elektryczna zużywana przez celkę, uzupełnianie soli (tylko proporcjonalnie do ubytku wody) oraz odkładana w czasie wymiana celki, która jest elementem zużywalnym o żywotności liczonej w sezonach. Dochodzi do tego korektor pH, którego przy elektrolizie zużywa się więcej niż przy chlorowaniu ręcznym.

Czy przy elektrolizie potrzebna jest jeszcze jakaś chemia?

Tak. Elektroliza wytwarza chlor, ale nie koryguje odczynu, nie zwalcza glonów w sytuacjach awaryjnych i nie zastępuje koagulantu wspierającego filtrację. W praktyce zawsze potrzebny jest korektor pH, a poza tym warto mieć zapas preparatu do chlorowania szokowego — na wypadek zakwitu lub przeciążenia basenu.

Czy elektrolizer działa zimą?

W wodzie o niskiej temperaturze wydajność produkcji spada, a producenci zwykle podają temperaturę graniczną pracy celki. Przy zimowaniu basenu elektrolizer wyłącza się, a celkę demontuje, czyści i przechowuje w miejscu zabezpieczonym przed mrozem — woda pozostawiona w środku i zamarznięta rozsadza obudowę.

CAŁY ZESTAW W PIĘCIU PYTANIACH Konfigurator techniki basenowej HESP dobiera elektrolizer do kubatury i lokalizacji basenu, dokłada sondy pH i Redox, pompę dozującą oraz pompę obiegową dopuszczoną do wody słonej — i rysuje schemat z właściwą kolejnością urządzeń. Gotowa specyfikacja z cenami: hesp.pl/konfigurator/